Pon–Pt 8:00–18:00 +48 539 999 549 kontakt@emigrante.pl
ZUS · Składki · Zasiłki

Dobrowolne chorobowe 2027. Co cudzoziemiec dostanie z ZUS — i kiedy

Od 1 stycznia 2027 r. osoby, które dobrowolnie płacą składkę chorobową, będą mogły zadeklarować w ZUS wyższą podstawę — do 25 082,50 zł miesięcznie. Dla cudzoziemca prowadzącego firmę albo pracującego na umowie zlecenia to jednak nie jest tylko pytanie o wysokość przyszłego zasiłku. Dobrowolne ubezpieczenie chorobowe decyduje o tym, czy w ogóle dostaniesz zasiłek chorobowy i macierzyński, kiedy go dostaniesz — i czy przy okazji nie stracisz 800+. Policzyliśmy, ile to kosztuje i gdzie są pułapki.

Materiał własny — Redakcja emigrante.pl · Opublikowano: 11 listopada 2026 · Stan prawny: 11 listopada 2026

Cudzoziemiec przy stanowisku obsługi ZUS rozmawia o składce chorobowej i zasiłku z ubezpieczenia
Materiał własny emigrante.pl · ilustracja AI

Cudzoziemcy w Polsce coraz częściej pracują nie na etacie, lecz na umowie zlecenia albo we własnej firmie. W obu przypadkach ubezpieczenie chorobowe w ZUS nie jest obowiązkowe — trzeba się do niego zgłosić samodzielnie. Kto tego nie zrobi, płaci składki emerytalne i rentowe, ale w razie choroby czy porodu nie dostanie z ZUS ani złotówki zasiłku. Ten tekst wyjaśnia, jak działa dobrowolne ubezpieczenie chorobowe w 2027 r. z perspektywy osoby, która ma kartę pobytu, zezwolenie na pracę albo inną podstawę legalnego pobytu i pracy.

Nowy limit ZUS na 2027 r. — co dokładnie ogłoszono

Prezes ZUS w komunikacie z 5 listopada 2026 r., ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2026 r. poz. 1120, podał, że kwota 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, stosowana od 1 stycznia do 31 grudnia 2027 r. przy ustalaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe osób, które podlegają mu dobrowolnie, wynosi 25 082,50 zł miesięcznie. W 2026 r. było to 23 550 zł (M.P. 2025 poz. 1216) — limit rośnie więc o 1532,50 zł, czyli o ok. 6,5%.

Skąd ten limit? Art. 20 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi: „Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe osób, które ubezpieczeniu chorobowemu podlegają dobrowolnie, nie może przekraczać miesięcznie 250 % prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia”. Z komunikatu wynika więc, że prognozowane przeciętne wynagrodzenie na 2027 r. to 10 033 zł (25 082,50 zł : 2,5).

Kto z cudzoziemców może przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego

Krąg osób wyznacza art. 11 ust. 2 ustawy: „Dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają na swój wniosek osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi, wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4–5a, 7b, 8 i 10”. Dla naszych czytelników najważniejsze są dwie grupy: zleceniobiorcy (pkt 4) i osoby prowadzące działalność gospodarczą (pkt 5). Obywatelstwo nie ma tu znaczenia — liczy się tytuł do ubezpieczeń.

Działalność gospodarcza cudzoziemca — nie każdy może ją otworzyć

Zanim cudzoziemiec zacznie myśleć o składce chorobowej z firmy, musi mieć prawo do prowadzenia działalności jednoosobowej. Rozstrzyga o tym art. 4 ustawy z 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych i innych osób zagranicznych w obrocie gospodarczym na terytorium RP (t.j. Dz.U. 2026 poz. 1313). Na takich samych zasadach jak obywatel polski działalność może prowadzić obywatel państwa spoza UE, który ma w Polsce m.in.:

Kto nie mieści się w tym katalogu — np. osoba z kartą pobytu „w celu wykonywania pracy” — może prowadzić działalność wyłącznie w formie spółki komandytowej, komandytowo-akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością, prostej spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej (art. 4 ust. 3). Takie osoby nie prowadzą „jednoosobowej firmy” w rozumieniu ZUS i nie przystępują do dobrowolnego chorobowego jako przedsiębiorcy. Dla nich drogą do zasiłków pozostaje etat albo umowa zlecenia.

Umowa zlecenia — częstszy przypadek

Zleceniobiorca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, a do chorobowego może przystąpić dobrowolnie. Wniosek składasz u zleceniodawcy, bo to on jako płatnik składek zgłasza Cię do ZUS. Podstawą wymiaru składek jest przychód z umowy, a składka chorobowa wynosi tyle samo co u przedsiębiorcy: 2,45% (art. 22 ust. 1 pkt 3). Przy zleceniu za 4950 zł miesięcznie to 121,28 zł. Limit 25 082,50 zł także Cię obowiązuje, ale przy zleceniu rzadko ma praktyczne znaczenie.

Składka chorobowa 2027 — ile zapłacisz przy każdej podstawie wymiaru składek

Przy działalności gospodarczej podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe jest taka sama jak podstawa składek emerytalnej i rentowej (art. 20 ust. 1). Minimalne wynagrodzenie od 1 stycznia 2027 r. wynosi 4950 zł (rozporządzenie Rady Ministrów z 14 września 2026 r., Dz.U. 2026 poz. 1213). Wszystkie kwoty w tabeli przeliczyliśmy samodzielnie.

WariantPodstawa wymiaru składek (mies.)Składka chorobowa 2,45%
ZUS preferencyjny — pierwsze 24 miesiące firmy, 30% minimalnego wynagrodzenia (art. 18a)1485,00 zł36,38 zł
Mały ZUS plus — podstawa zależna od dochodu z poprzedniego roku (art. 18c); przykład: dochód 48 000 zł za cały 2026 r.od 1485,00 zł do 6019,80 zł; w przykładzie 1972,61 złod 36,38 zł do 147,49 zł; w przykładzie 48,33 zł
Standardowa podstawa — 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 18 ust. 8)6019,80 zł147,49 zł
Umowa zlecenia — przykład: przychód równy minimalnemu wynagrodzeniu4950,00 zł121,28 zł
Maksymalna podstawa przy dobrowolnym chorobowym (art. 20 ust. 3, M.P. 2026 poz. 1120)25 082,50 zł614,52 zł

Jak liczymy przykład z małym ZUS plus: 48 000 zł : 365 dni × 30 = 3945,21 zł przeciętnego miesięcznego dochodu; połowa tej kwoty to 1972,61 zł (art. 18c ust. 3 i 4). Ustawa wyznacza tu widełki: nie mniej niż 30% minimalnego wynagrodzenia i nie więcej niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 18c ust. 2). Mały ZUS plus przysługuje, gdy przychód z działalności w poprzednim roku nie przekroczył 120 000 zł (art. 18c ust. 1). Przedsiębiorca może zawsze zadeklarować podstawę wyższą niż jego minimum — i właśnie wtedy limit 25 082,50 zł wyznacza górną granicę dla składki chorobowej.

Zasiłek chorobowy i zasiłek macierzyński — dlaczego wyższa składka nie działa od razu

To najważniejsza część tego tekstu. Wiele osób myśli: „podniosę podstawę do maksimum na kilka miesięcy przed porodem i dostanę wysoki zasiłek”. Ustawa zasiłkowa (ustawa z 25 czerwca 1999 r., t.j. Dz.U. 2026 poz. 854) jest napisana tak, żeby to nie działało.

W liczbach (miesięcznie, brutto): przy pełnym roku na podstawie 1485 zł zasiłek chorobowy w wysokości 80% to ok. 1025 zł, czyli ok. 34 zł dziennie. Przy pełnym roku na maksymalnej podstawie — ok. 17 315 zł. Przy czterech miesiącach na maksimum, w przykładzie z art. 48a — ok. 6455 zł. Różnica między „zadeklarowałem dużo” a „dostanę dużo” to właśnie czas.

Dwie pułapki: 90 dni czekania i zaległość w składkach

90 dni wyczekiwania. Art. 4 ust. 1 ustawy zasiłkowej: ubezpieczony nabywa prawo do zasiłku chorobowego „po upływie 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego – jeżeli jest ubezpieczony dobrowolnie”. Etatowiec czeka 30 dni. Jeżeli zachorujesz w 60. dniu dobrowolnego ubezpieczenia — zasiłku nie będzie. Do tych 90 dni wlicza się jednak poprzednie okresy ubezpieczenia chorobowego, jeżeli przerwa nie przekroczyła 30 dni (art. 4 ust. 2). Kto przechodzi z umowy o pracę na zlecenie albo do własnej firmy, powinien zgłosić się do chorobowego bez zwłoki.

7 dni na zgłoszenie. Dobrowolne chorobowe zaczyna się od daty wskazanej w zgłoszeniu tylko wtedy, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych złożono w terminie (art. 14 ust. 1a ustawy systemowej) — co do zasady w ciągu 7 dni (art. 36 ust. 4). Spóźnione zgłoszenie oznacza ochronę dopiero od dnia złożenia, bez daty wstecznej (art. 14 ust. 1). Dotyczy to także powrotu do ubezpieczeń po przerwie, np. po zasiłku macierzyńskim.

Zaległość w składkach a zasiłek. Dawny przepis, zgodnie z którym spóźniona składka automatycznie wyłączała z dobrowolnego chorobowego, już nie obowiązuje — art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej jest uchylony. Obecnie ubezpieczenie trwa, a ustawa nakazuje rozliczać i opłacać składki za każdy jego miesiąc (art. 14 ust. 2a). Konsekwencja przeniosła się jednak na wypłatę: przedsiębiorca, który w dniu powstania prawa do zasiłku ma zadłużenie składkowe wyższe niż 1% minimalnego wynagrodzenia (w 2027 r. — 49,50 zł), nie dostanie zasiłku chorobowego, macierzyńskiego ani opiekuńczego do czasu spłaty całości długu, a jeżeli nie spłaci go w ciągu 6 miesięcy, prawo do świadczenia się przedawnia (art. 2a ust. 1 i 2 ustawy zasiłkowej). Zasiłek wypłaca się wtedy najpóźniej w ciągu 60 dni od spłaty (art. 64 ust. 3).

Dobrowolne chorobowe a 800+ i 300+ — o czym nie piszą poradniki dla przedsiębiorców

Od 1 lutego 2026 r. cudzoziemiec z grupy lit. c–f (m.in. z kartą pobytu z adnotacją „dostęp do rynku pracy”) dostaje 800+ za dany miesiąc tylko wtedy, gdy w poprzednim miesiącu był aktywny zawodowo w Polsce (art. 1 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, t.j. Dz.U. 2026 poz. 508). Pisaliśmy o tym szczegółowo w artykule o 800+ i warunku aktywności zawodowej. Definicja z art. 2 pkt 1a tej ustawy łączy się z dobrowolnym chorobowym w trzech miejscach:

Co z tego wynika dla rodziny cudzoziemca

Zleceniobiorczyni, która nie przystąpiła do dobrowolnego chorobowego, po porodzie nie ma zasiłku macierzyńskiego. Gdy zlecenie się skończy, nie ma też żadnego tytułu, który ZUS uzna za aktywność zawodową — i 800+ może zostać wstrzymane, jeżeli żadne dziecko nie spełnia warunków wyjątku (obywatelstwo polskie, orzeczenie o niepełnosprawności, opiekun wskazany przez władze kraju pochodzenia). Ta sama osoba ze składką chorobową opłacaną od zlecenia za co najmniej 2475 zł ma prawo do zasiłku macierzyńskiego, a okres jego pobierania sam w sobie jest aktywnością zawodową. Ok. 61 zł składki miesięcznie (2,45% od 2475 zł) chroni więc nie tylko zasiłek, ale też 800 zł na każde dziecko.

Przy przedsiębiorcy próg 30% minimalnego wynagrodzenia to dokładnie 1485 zł — czyli najniższa podstawa na ZUS preferencyjnym i w małym ZUS plus. Niższej podstawy zadeklarować się nie da, więc ryzyko leży gdzie indziej: w braku dobrowolnego chorobowego i w zaległościach, które blokują wypłatę zasiłku.

Podobny warunek dotyczy wyprawki 300+ Dobry Start dla części grup — m.in. osób z numerem PESEL ze statusem UKR: muszą być aktywne zawodowo w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku (§ 2 ust. 2 rozporządzenia w sprawie programu „Dobry start” w brzmieniu od 1 lipca 2026 r.). Szczegóły w artykule o 300+ dla cudzoziemców.

Zasiłek macierzyński a karta pobytu i legalizacja pobytu i pracy

Czy pobieranie zasiłku macierzyńskiego „podtrzymuje” zezwolenie na pracę albo pomaga przy przedłużeniu karty pobytu? Sprawdziliśmy ustawę o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. 2025 poz. 1079) i ustawę o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621 ze zm.). Żadna z nich nie reguluje wprost skutków zasiłku macierzyńskiego ani chorobowego dla zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zezwolenia na pracę czy oświadczenia. Zasiłek nie jest tytułem do pracy. Tytułem pozostaje Twoja umowa i Twój dokument legalizujący — dlatego w czasie zasiłku pilnuj, żeby umowa trwała, a zezwolenie nie wygasło.

Przepisy nie przesądzają też, jak wojewoda potraktuje okres, w którym zamiast wynagrodzenia wypłaca Ci świadczenie ZUS, przy ocenie źródła utrzymania we wniosku o kolejne zezwolenie — to kwestia oceny w konkretnej sprawie. Jeżeli zbliża się termin złożenia wniosku o przedłużenie pobytu w trakcie macierzyńskiego, przygotuj dokumenty z ZUS o wysokości zasiłku i umowę, która trwa dalej.

Stała rada: wnioski i profil ZUS tylko na Ciebie

Nie pozwalaj, żeby wnioski o kartę pobytu czy zezwolenie składał za Ciebie pracodawca albo agencja i żeby to oni byli Twoim pełnomocnikiem. Po zmianie pracodawcy nikt nie powiadomi Cię o postępowaniu ani o wezwaniach, a to może skończyć się pozostawieniem wniosku bez rozpoznania albo decyzją odmowną.

Z ZUS jest tak samo. Załóż własny profil na PUE/eZUS i podaj w nim własny adres e-mail i własny numer telefonu. ZUS doręcza pisma elektronicznie — jeżeli Twój profil prowadzi biuro rachunkowe albo agencja, decyzje i wezwania trafiają do nich, a terminy biegną tak samo. Biuro rachunkowe może mieć dostęp jako płatnik albo pełnomocnik, ale konto ubezpieczonego powinno należeć do Ciebie.

Co to znaczy dla Ciebie

Na jakie jeszcze wsparcie możesz liczyć, mieszkając i pracując legalnie w Polsce

Dobrowolne chorobowe to tylko jeden element. Cudzoziemcy przebywający i pracujący legalnie w Polsce mogą — przy spełnieniu warunków dla swojej podstawy pobytu — korzystać także z 800+, wyprawki 300+ z programu Dobry Start, świadczeń rodzinnych (zasiłek rodzinny z dodatkami, „becikowe”), programu Aktywny rodzic, a z ubezpieczenia w ZUS — z zasiłku chorobowego, macierzyńskiego i opiekuńczego oraz świadczeń wypadkowych. Wszędzie działa ta sama zasada: liczy się legalny pobyt i oskładkowana praca.

Powiązane

Podstawa prawna i źródła

Na koniec

Składka chorobowa to niewielki wydatek: od 36,38 zł miesięcznie na ZUS preferencyjnym. Bez niej cudzoziemiec na zleceniu albo we własnej firmie w razie choroby czy porodu zostaje bez dochodu — a przy dzieciach może dodatkowo stracić 800+. Wysoka składka zadeklarowana w ostatniej chwili niewiele zmieni. Liczy się to, co i jak długo płaciłeś wcześniej.

Nie wiesz, czy Twoja karta pobytu pozwala na własną firmę?

Napisz do nas w czacie — sprawdzimy Twój tytuł pobytowy, rodzaj umowy i składki, a potem powiemy, co zrobić, żeby nie stracić zasiłku ani 800+. Rozmawiamy po polsku, angielsku, ukraińsku, rosyjsku i hiszpańsku.

lub zadzwoń: +48 539 999 549

Materiał własny emigrante.pl. Ma charakter informacyjny i przedstawia stan prawny na dzień 11 listopada 2026 r. Nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Wyliczenia zasiłków są przybliżone, w kwotach brutto, i nie uwzględniają indywidualnych okoliczności, które ZUS bierze pod uwagę przy ustalaniu podstawy. Wydawca: Dariusz Włodarczyk — Kancelaria, ul. Kuropatwy 34S, 02-892 Warszawa.