Twojego zawodu nie ma już na liście deficytowych. Co z zezwoleniem na pracę?
Barometr zawodów na 2027 r. wskazuje czternaście zawodów deficytowych. Trzy lata temu było ich dwa razy więcej. Pracodawcy czytają to jako koniec kłopotów z rekrutacją, cudzoziemcy — jako sygnał, że pracy będzie mniej. Obie lektury są nietrafione, a najważniejsze jest co innego: lista zawodów deficytowych nigdy nie decydowała i dziś nie decyduje o tym, czy dostaniesz zezwolenie na pracę. Decyduje zupełnie inna lista — i mało kto wie, gdzie jej szukać.
Co pokazuje Barometr zawodów na 2027 r.
Barometr zawodów to coroczne badanie prognostyczne zlecane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, koordynowane przez Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie. Powiatowe urzędy pracy dzielą zawody na deficytowe, zrównoważone i nadwyżkowe. W prognozie na 2027 r. zawodów deficytowych jest czternaście, w siedmiu branżach.
| Branża | Zawody deficytowe na 2027 r. |
|---|---|
| medyczno-opiekuńcza | lekarze; pielęgniarki i położne; opiekunowie osób starszych lub z niepełnosprawnością; psycholodzy i terapeuci |
| edukacyjna | nauczyciele praktycznej nauki zawodu; nauczyciele przedmiotów zawodowych; nauczyciele szkół specjalnych i oddziałów integracyjnych |
| transport i logistyka | kierowcy autobusów; kierowcy samochodów ciężarowych i ciągników siodłowych; magazynierzy |
| budowlana | operatorzy i mechanicy sprzętu do robót ziemnych |
| elektro-energetyczna | elektrycy i energetycy |
| finansowo-prawna | samodzielni księgowi |
| produkcyjno-przetwórcza | spawacze |
Skala spadku robi wrażenie dopiero w zestawieniu: 28 zawodów w prognozie na 2024 r., 23 na 2025 r., 17 na 2026 r. i 14 na 2027 r. Z listy wypadły w tym roku trzy profesje — pracownicy służb mundurowych, nauczyciele przedmiotów ogólnokształcących i języków obcych oraz monterzy instalacji budowlanych. Ubyła też cała branża: ochrona i bezpieczeństwo.
Druga strona tej samej prognozy. W skali ogólnopolskiej żaden zawód nie został wskazany jako nadwyżkowy. Ostatni raz zdarzyło się to w 2021 r., gdy nadwyżkę odnotowano wśród ekonomistów. Rynek nie przechylił się więc w stronę pracodawcy — raczej spłaszczył.
Dlaczego lista topnieje — i dlaczego to nie znaczy, że jest lepiej
Krzysztof Inglot, ekspert rynku pracy i założyciel Personnel Service, wskazuje dwie przyczyny. Pierwsza to zmiana podejścia do kształcenia zawodowego po latach narastających braków. Druga jest mniej optymistyczna: spada liczba ofert zgłaszanych przez pracodawców. Według danych GUS od stycznia do września 2026 r. do urzędów pracy trafiło 325,8 tys. ofert zatrudnienia — o 41,1 proc. mniej niż w tym samym okresie rok wcześniej.
Mechanizm jest prosty i warto go rozumieć: Barometr mierzy relację między dostępnymi pracownikami a zgłoszonymi potrzebami pracodawców. Jeśli ofert jest mniej, mniej zawodów ujawnia się jako deficytowe — nawet jeśli realne braki kadrowe nie zniknęły. Bezrobocie nie rośnie dramatycznie, bo rynek amortyzuje demografia: od przyszłego roku ma z niego ubywać około 100 tys. osób rocznie.
Najmocniej widać to w transporcie. Branża mówi o niedoborze rzędu 100 tys. kierowców: starsi odchodzą na emerytury, młodzi nie garną się do zawodu. A gdy pytać, dlaczego nie da się tej luki zasypać pracownikami zza wschodniej granicy, pada odpowiedź, która jest już bezpośrednio naszym terenem — przeciągające się procedury administracyjne, przez które kandydaci grzęzną w postępowaniach wizowych i pobytowych.
Najczęstsze nieporozumienie: lista deficytowa a Twoje zezwolenie na pracę
Przez lata obowiązywał tak zwany test rynku pracy. Zanim wojewoda wydał zezwolenie na pracę, pracodawca musiał zwykle przedstawić informację starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych — dowód, że na miejscowym rynku nie znalazł się chętny Polak. Od tego wymogu zwalniały listy zawodów deficytowych ustalane przez wojewodów. Stąd wzięło się przekonanie, mocno zakorzenione wśród pracodawców i agencji: zawód deficytowy równa się łatwiejsze zezwolenie.
To przekonanie jest nieaktualne od 1 czerwca 2025 r. Tego dnia weszła w życie ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621). Testu rynku pracy w niej nie ma — ani w tej nazwie, ani w żadnej innej postaci. Przeszukaliśmy tekst ustawy: zwroty „informacja starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych" oraz „potrzeby kadrowe" nie występują w niej ani razu.
Warunki wydania zezwolenia na pracę określa dziś art. 30 tej ustawy i są one krótkie: cudzoziemiec ma wykonywać pracę na podstawie umowy z polskim podmiotem powierzającym pracę, jego wynagrodzenie nie może być niższe niż wynagrodzenie osób wykonujących pracę porównywalnego rodzaju lub na porównywalnym stanowisku oraz niż minimalne wynagrodzenie za pracę, a wymiar czasu pracy musi mieścić się między jedną czwartą etatu a pełnym etatem. O deficycie w zawodzie — ani słowa.
Wniosek praktyczny. To, że Twój zawód wypadł z Barometru, samo w sobie nie zmienia nic w Twoim zezwoleniu na pracę, w oświadczeniu o powierzeniu pracy ani w karcie pobytu. Nie trzeba niczego zmieniać, składać ani wyjaśniać. Jeśli ktoś mówi Ci inaczej — poproś o podstawę prawną.
Lista, która naprawdę może zamknąć zawód przed cudzoziemcem
W miejsce testu rynku pracy ustawodawca wprowadził mechanizm odwrotny, a przez to łatwiejszy do przeoczenia. Zamiast listy zawodów uprzywilejowanych mamy listę zawodów zablokowanych, i to ustalaną lokalnie.
Zgodnie z art. 31 ust. 3 ustawy starosta może określić listę zawodów, w stosunku do których odmawia się wydania zezwolenia na pracę cudzoziemca ze względu na trudną sytuację na lokalnym rynku pracy. Droga jest wieloetapowa: uzasadniony wniosek dyrektora powiatowego urzędu pracy, pozytywna opinia powiatowej rady rynku pracy, określenie listy przez starostę, a następnie zatwierdzenie przez wojewodę, który bierze pod uwagę względy bezpieczeństwa państwa, politykę migracyjną i potrzeby rynku pracy.
Przy układaniu takiej listy starosta patrzy na stopę bezrobocia i zwolnienia grupowe — w szczególności na stosunek liczby zarejestrowanych bezrobotnych i poszukujących pracy w danym zawodzie do liczby ofert zgłoszonych do urzędów pracy oraz na wzrost liczby osób objętych zwolnieniami grupowymi (art. 31 ust. 4). Tu właśnie Barometr wraca tylnymi drzwiami: nie jako podstawa prawna, lecz jako obraz tego samego zjawiska, które starosta mierzy własnymi danymi.
Skutek jest dotkliwy i precyzyjnie umiejscowiony w czasie. Odmowa następuje, jeżeli zawód znajdował się na zatwierdzonej liście w dniu złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na pracę (art. 31 ust. 1). Nie w dniu wydania decyzji, nie w dniu podpisania umowy — w dniu złożenia wniosku.
Gdzie to sprawdzić, zanim złożysz wniosek. Rejestr list zawodów prowadzi minister właściwy do spraw pracy, w podziale na powiaty i województwa, i publikuje go w Biuletynie Informacji Publicznej oraz w systemie teleinformatycznym (art. 31 ust. 6). Wpis jest publikowany w dniu następującym po dniu jego dokonania (art. 31 ust. 7). Oznacza to, że lista może zacząć obowiązywać praktycznie z dnia na dzień — sprawdź rejestr dla powiatu, w którym będzie główne miejsce wykonywania pracy, w dniu składania wniosku, i zachowaj zrzut ekranu z datą.
Dwie uwagi, które oszczędzają kłopotów. Po pierwsze, liczy się powiat głównego miejsca wykonywania pracy, a nie siedziby firmy; dopiero gdy specyfika pracy nie pozwala wskazać takiego miejsca, bierze się pod uwagę listę właściwą dla siedziby pracodawcy (art. 31 ust. 2). Po drugie, listy są fakultatywne — starosta może ją określić, ale nie musi. Brak wpisu dla Twojego powiatu jest stanem normalnym, nie przeoczeniem urzędu.
Profil zaufany: bez niego nie złożysz dziś żadnego wniosku
Druga zmiana, którą ta sama ustawa wprowadziła po cichu, a która zatrzymuje więcej spraw niż jakakolwiek lista zawodów: postępowania o zezwolenie na pracę toczą się wyłącznie elektronicznie.
Zgodnie z art. 72 ust. 7 wnioski, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia oraz dokumenty ich dotyczące wnosi się za pośrednictwem indywidualnego konta w systemie teleinformatycznym — w praktyce przez praca.gov.pl. Wszystko, co się w tym systemie składa, podpisuje się jednym z trzech sposobów wskazanych w art. 72 ust. 8: kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Podpis zaufany to właśnie profil zaufany — bezpłatny, zakładany przez bankowość elektroniczną lub na pz.gov.pl. Samo założenie konta w systemie wymaga uwierzytelnienia zgodnie z przepisami o informatyzacji albo certyfikatem podstawowym z aplikacji mObywatel (art. 72 ust. 2).
Łatwo tu o pomyłkę, bo systemy są dwa i nie wolno ich mylić:
| Sprawa | System | Podpis |
|---|---|---|
| zezwolenie na pracę, oświadczenie o powierzeniu pracy, zezwolenie na pracę sezonową | praca.gov.pl | profil zaufany, podpis kwalifikowany lub e-dowód |
| pobyt czasowy i praca, pobyt stały, rezydent UE — czyli karta pobytu | mos.cudzoziemcy.gov.pl | profil zaufany, podpis kwalifikowany lub e-dowód |
Moduł Obsługi Spraw (MOS) działa od 27 kwietnia 2026 r. i od tego dnia wnioski pobytowe w formie papierowej pozostawia się bez rozpoznania. Analogicznie w sprawach pracowniczych: wniosek złożony z pominięciem systemu nie zostanie rozpoznany. Profil zaufany przestał więc być udogodnieniem — stał się warunkiem wejścia do postępowania.
Czternaście dni, po których pismo uznaje się za doręczone. Decyzje, wezwania i zawiadomienia trafiają na indywidualne konto (art. 72 ust. 9). Pismo uznaje się za doręczone w momencie odbioru na koncie albo po upływie 14 dni od jego umieszczenia, jeżeli nikt go nie odebrał (art. 72 ust. 10 pkt 2). Termin na odwołanie zaczyna wtedy biec tak samo, jakbyś pismo przeczytał.
Dlaczego nie wolno oddać tej sprawy pracodawcy ani agencji
W postępowaniu o zezwolenie na pracę stroną jest wyłącznie podmiot powierzający pracę — pracodawca, nie cudzoziemiec (art. 12 ustawy). To sam w sobie trudny układ: postępowanie dotyczy Twojej przyszłości, a prowadzi je ktoś inny. Zestaw to z dwoma faktami powyżej — korespondencja idzie na konto w systemie, a po 14 dniach pismo i tak uznaje się za doręczone — i widać, gdzie leży ryzyko.
Jeżeli konto należy do pracodawcy albo do agencji i rozstaniecie się w trakcie sprawy, nikt nie ma obowiązku przekazać Ci wezwania ani decyzji. Zawiadomienia trafiają na cudze konto i na cudzy adres e-mail. Czternaście dni mija, pismo jest doręczone w świetle prawa, termin na odwołanie przepada, a Ty dowiadujesz się o wszystkim, gdy sprawa jest już zamknięta. W sprawach pobytowych skutek bywa jeszcze dotkliwszy: wniosek pozostawiony bez rozpoznania albo decyzja odmowna, od której nikt nie zdążył się odwołać.
Co zrobić zamiast tego. Ustawa wprost przewiduje, że indywidualne konto w systemie może założyć także cudzoziemiec, którego dotyczy zezwolenie na pracę lub oświadczenie (art. 72 ust. 1 pkt 1 lit. c). Załóż własne konto na profil zaufany i miej wgląd w swoją sprawę niezależnie od pracodawcy. W sprawie pobytowej — o kartę pobytu, pobyt czasowy czy stały — nigdy nie ustanawiaj pełnomocnikiem pracodawcy ani agencji pracy. Po zmianie pracodawcy taki pełnomocnik przestaje być zainteresowany Twoją sprawą, a urząd nadal wysyła pisma wyłącznie do niego.
Czy opłaca się celować w zawód z listy deficytowej
Lista deficytowa to prognoza zapotrzebowania, a nie przepustka do urzędu. Ma jednak praktyczną wartość: w zawodach, w których realnie brakuje ludzi, łatwiej o umowę na dłuższy okres i o lepsze warunki — a to przekłada się na stabilność tytułu pobytowego. Zezwolenie na pracę wydaje się na czas określony, nie dłuższy niż 3 lata (art. 15 ustawy), więc długość i pewność zatrudnienia mają znaczenie przy każdym kolejnym wniosku.
Jest jednak haczyk, który w prognozach rynku pracy nie jest widoczny, a dla cudzoziemca bywa rozstrzygający. Większość z tych czternastu zawodów to profesje, w których sama zgoda na pracę nie wystarcza. Lekarz, pielęgniarka i położna potrzebują prawa wykonywania zawodu. Nauczyciel — kwalifikacji uznanych w polskim systemie oświaty. Kierowca zawodowy, spawacz, operator sprzętu do robót ziemnych czy elektryk — odpowiednich uprawnień i świadectw. Uznanie kwalifikacji zdobytych za granicą to odrębne postępowanie, które toczy się całkowicie poza sprawą o zezwolenie na pracę i potrafi trwać dłużej niż ona. Z całej czternastki realnie otwarty bez formalnego potwierdzania kwalifikacji pozostaje w zasadzie magazynier.
Warto też pilnować pieniędzy. Od 1 stycznia 2027 r. minimalne wynagrodzenie wynosi 4950 zł, a minimalna stawka godzinowa 32,30 zł. Wynagrodzenie niższe od minimalnego jest samodzielną przesłanką odmowy wydania zezwolenia (art. 30 ust. 1 pkt 2 lit. b) — oferta, która tego nie spełnia, nie przejdzie, niezależnie od tego, jak bardzo zawód jest deficytowy.
Co to znaczy dla Ciebie
- Zniknięcie zawodu z Barometru nie wpływa na Twoje dokumenty. Zezwolenie na pracę i karta pobytu pozostają ważne na dotychczasowych warunkach. Nie składaj nic „na wszelki wypadek".
- Przed złożeniem wniosku sprawdź rejestr list zawodów w BIP ministerstwa pracy — dla powiatu głównego miejsca wykonywania pracy. Liczy się stan z dnia złożenia wniosku.
- Załóż własny profil zaufany i własne konto w praca.gov.pl. Bez tego nie złożysz wniosku, a bez własnego konta nie masz wglądu w swoją sprawę.
- Sprawdzaj konto co najmniej raz w tygodniu. Po 14 dniach nieodebrane pismo i tak uznaje się za doręczone.
- Nie dawaj pełnomocnictwa pracodawcy ani agencji w sprawie pobytowej. Po zmianie pracodawcy zostajesz bez dostępu do własnego postępowania.
- Jeśli celujesz w zawód deficytowy, zacznij od kwalifikacji. Uznanie dyplomu lub uprawnień to osobna, często dłuższa droga niż samo zezwolenie na pracę.
Na jakie wsparcie możesz liczyć, mieszkając i pracując legalnie w Polsce
Praca to jedna strona rachunku — druga to świadczenia, które przysługują cudzoziemcom przebywającym i pracującym w Polsce legalnie: 800+ na każde dziecko do 18 lat, wyprawka 300+ z programu Dobry Start, świadczenia rodzinne wraz z becikowym, wsparcie z programu Aktywny rodzic, a z tytułu ubezpieczenia w ZUS — zasiłek chorobowy, macierzyński i opiekuńczy, świadczenia wypadkowe oraz zasiłek pogrzebowy. Każde z nich ma własne warunki, ale mechanizm jest wszędzie ten sam: decyduje podstawa pobytu i legalna, oskładkowana praca — a nie obywatelstwo.
Powiązane
- Opłata skarbowa w sprawach cudzoziemców i 17 zł za pełnomocnictwo
- 800+ dla cudzoziemca a warunek aktywności zawodowej
- Dyrektywa o jednym zezwoleniu — co zmienia dla pracownika z zagranicy
- Legalizacja pobytu i pracy — karta pobytu i zezwolenie na pracę od zgłoszenia do decyzji
Podstawa prawna i źródła
- Ustawa z dnia 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Dz.U. 2025 poz. 621 ze zm. — art. 12, art. 15, art. 30, art. 31 ust. 1–7, art. 72 ust. 1–2 i 7–10 — tekst ustawy
- Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 14 września 2026 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2027 r., Dz.U. 2026 poz. 1213 — § 1 i § 2 — treść rozporządzenia
- Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, t.j. Dz.U. 2025 poz. 1079 ze zm. — art. 225a ust. 1 (wyłączność drogi elektronicznej w sprawach pobytowych); uruchomienie Modułu Obsługi Spraw 27 kwietnia 2026 r.
- Wyniki Barometru zawodów na 2027 r. — badanie zlecane przez Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, koordynowane przez Wojewódzki Urząd Pracy w Krakowie; barometrzawodow.pl. Dane liczbowe i wypowiedzi ekspertów za Dziennikiem Gazetą Prawną oraz serwisami money.pl i Rynek Zdrowia z 10–11 listopada 2026 r. Raport ogólnopolski na 2027 r. nie był jeszcze dostępny na stronie Barometru w dniu publikacji tego tekstu.
- Dane o ofertach pracy zgłoszonych do urzędów pracy (styczeń–wrzesień 2026) — Główny Urząd Statystyczny, za Dziennikiem Gazetą Prawną.
Na koniec
Kurcząca się lista zawodów deficytowych wygląda na dobrą wiadomość, a jest przede wszystkim lustrem: pokazuje, że pracodawcy zgłaszają mniej ofert, a nie że przestali potrzebować ludzi. Dla cudzoziemca praktyczny wniosek jest inny, niż sugeruje nagłówek. Nie szukaj swojego zawodu w Barometrze — poszukaj go w rejestrze list zawodów prowadzonym przez ministerstwo, bo tylko ta lista potrafi zamknąć drzwi. I załóż profil zaufany, zanim będzie potrzebny na wczoraj.
Nie wiesz, czy Twój zawód jest gdzieś zablokowany?
Napisz do nas w czacie — sprawdzimy rejestr dla powiatu, w którym masz pracować, i powiemy, czego naprawdę potrzebujesz: zezwolenia na pracę, oświadczenia czy od razu karty pobytu. Rozmawiamy po polsku, angielsku, ukraińsku, rosyjsku i hiszpańsku.
Materiał własny emigrante.pl. Ma charakter informacyjny i przedstawia stan prawny na dzień 13 listopada 2026 r. Nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Listy zawodów, o których mowa w art. 31 ustawy, są ustalane lokalnie i zmieniają się — przed złożeniem wniosku sprawdź rejestr dla właściwego powiatu. Wydawca: Dariusz Włodarczyk — Kancelaria, ul. Kuropatwy 34S, 02-892 Warszawa.